Sens życia ludzkiego według wybitnych twórców Baroku

Daniel Naborowski w utworze Marność mówi, że należy żyć pobożnie, uczciwie, (...) właściwie oraz

Nad wszystko bać się Boga --

Tak fraszką śmierć i trwoga.

Życie człowieka powinno być zgodne z zasadami boskimi, gdyż wszystko co materialne i doczesne jest marnością. Pojęcie marności nawiązuje do fascynacji przemijaniem, czasem, nicością i śmiercią.

Utwór Krótkość żywota mówi, że życie ludzkie to Dźwięk, cień, dym, wiatr, błysk, głos, punkt porównuje je do krótkiej rozprawy, nazywa je czwartą częścią mgnienia. Pokazuje, że wszelkie dobra ziemskie podlegają zniszczeni, a człowiek mimo to dąży do ich zdobywania. Jest on jednak znikomy wobec upływającego nieustannie czasu i wieczności.

Cnota grunt wszytkiemu to utwór przedstawiający dobra doczesne (pałac kosztem wystawiony, stół zastawiony hojnie, złoto, srebro, tysiącletnie panowanie), jako nietrwałe, które przeminą i nic po nich nie zostanie. Cnota, natomiast, jest źródłem sławy, a także jest tą, która wiecznie trwa i wiecznie słynie.

Tą kto żyje, ma dosyć, choć nie ma niczego,

A bez tej kto umiera, już nic ze wszytkiego.

Cnota (virtus)była wartością, która gwarantowała człowiekowi wieczność w świecie podległym prawom stałego ruchu, w którym chciał zachować swą tożsamość. Człowiek był świadomy śmiertelności swojego ciała i przemijalności życia, mając jednocześnie poczucie nieśmiertelności duszy i duchową potrzebę wieczności.

Jan Kochanowski przedstawił nieporuszoną cnotę jako przeciwwagę, pancerz obronny dla ludzkiego poczucia nietrwałości życia i ulotności jego momentów (szczególnie radosnych). Cnota miała dyktować stoicką zasadę niewzruszoności, wyniosłą obojętność mędrca wobec odmian losu, a także normy etyczne, które miały czynić życie pokazem mądrości, uczciwości, zalet patriotycznych i obywatelskich, wykwintu, piękna i umiaru.

Sens ludzkiego życia:

Daniel Naborowski zachowuje równowagę ducha. Uważa, że świat należy przyjąć, tak samo jak przyjmuje się własne przeznaczenie i cechy własnej natury. Według niego Bóg nie chciał doskonałości w świecie, dlatego człowiek również podlega błędom, ale nie musi im ulegać. Prowadzi to do poczucia równowagi, stoickiego umiaru i spokoju, do wiary w wartość cnoty i ładu życiowego.

Mikołaj Sęp-Szarzyński wybrał walkę ze światem i z doczesnym ciałem, które było wrogiem duszy pragnącej wieczności. Za słuszne uważał dążenie do zdobycia wartości niewzruszonych, a odrzucenia mamiących pozorów doczesności. Dostrzega on osamotnienie człowieka w kosmosie i jego znikomość wobec ogromu wszechświata. Od rozpaczy może uwolnić człowieka zrządzenie łaski i opieka Opatrzności.