|
|
|
Start Oświecenie Krytyka cudzoziemszczyzny i sarmatyzmu w literaturze Oświecenia
|
Krytyka cudzoziemszczyzny i sarmatyzmu w literaturze Oświecenia |
|
Krytyka cudzoziemszczyzny i sarmatyzmu
Utwory z krytyką cudzoziemszczyzny:
Utwory z krytyką sarmatyzmu:
"Sarmatyzm" Franciszka Zabłockiego - sarmata to okrutny dla poddanych, ograniczony umysłowo, chciwy warchoł, który w imię własnych korzyści gotów doprowadzić do zguby ojczyzny;
"Myszeida",
"Pan Podstoli",
"Pijaństwo" Ignacego Krasickiego;
"Myszeida" atakowała przejawy kultury sarmackiej, barokowego dziejopisarstwa i negatywnych mechanizmów społecznych. Wojna myszy i kotów w wielu scenach zawierała jasne aluzje dotyczące funkcjonowania państwa.
Utwór osnuty jest na wątku mitu historycznego o królu Popielu. Według legendy umieszczonej w "Kronice" Wincentego Kadłubka siedzibę swą miał on w Kruszwicy nad jeziorem Gopło. W poemacie dominują igraszki i opisy bitew, pojedynków i przemówień. Komizm "Myszeidy" wykracza jednak poza bezinteresowny dowcip. W wielu miejscach opowieść ma charakter satyry, której celem jest piętnowanie społecznego zła Rzeczypospolitej. Aluzje do współczesności w "Myszeidzie" mają charakter ogólny, nie odnoszą się do rzeczywistych wydarzeń i konkretnych osób. Przedstawione w utworze kłótliwe obrady parlamentu szczurów i myszy są aluzją do funkcjonujących praktyk polskiego sejmu.
Celem poematu utworu jest osmieszenie narodowego mitu tkwiącego w polskiej tradycji jako fakt historyczny. Źródło historyczne, którym są "Kroniki" Wincentego Kadłubka stanowiły podstawę do sarmackiej idealizacji dziejów narodu polskiego, a przede wszystkim szlachty. Osmieszenie mitu narodowego ma więc jednoznaczny sens ideowy - jest krytyką ideologii sarmackiej.
"Powrót posła" J. U. Niemcewicza;
|
|