DZIADY JAKO ARCYDRAMAT ROMANTYCZNY

Dramat romantyczny był najważniejszym gatunkiem epoki romantyzmu, zaś "Dziady" są najsłynniejszym dramatem romantycznym.

Cechy dramatu romantycznego na przykładzie "Dziadów":

 

• Zerwanie z klasyczną formułą trzech jedności:
  

  
   

  • miejsca - akcja rozgrywa się w kaplicy cmentarnej, w celi więziennej, na Litwie, w Warszawie, w domu senatora Nowosilcowa. W dramacie klasycznym przenoszenie akcji utworu z miejsca na miejsce było niemożliwe;
    
    
  • czasu - część II odbywa się w Zaduszki, scena więzienna Części III w wigilię Bożego Narodzenia;
    
    
  • akcji - występuje wiele wątków, często w ogóle nie związanych ze sobą (noc dziadów, miłość Gustawa, scena więzienna). Nie ma jedności akcji.
    
  
   
• Synkretyzm utworu - oprócz cech dramatu w "Dziadach" występują fragmenty o charakterze epickim (np. opowieść o Cichowskim, opisowe rozdziały "Ustępu") i lirycznym (np. "Wielka Improwizacja").
  
  
  
• Występowanie zdarzeń nadprzyrodzonych i fantastyki - podobnie jak w dramatach Szekspira, pojawiają się postacie fantastyczne: duchy w II części, diabły w III części, sceny mistyczne, widzenia.
  
  
  
• Otwarta kompozycja utworu - wątki, sceny i zdarzenia utworu są ze sobą luźno powiązane. Nie są połączone związkami przyczynowo-skutkowymi. Między scenami brak jest związku, występuje wiele luk czasowych, akcja pokazywana jest fragmentarycznie, zakończenie nie przynosi jasnego rozwiązania. Numeracja poszczególnych części jest nie uporządkowana, I część utworu jest nie dokończona.
  
  
  
• Dramat "niesceniczny" - "Dziady" są trudne do zaadaptowania na scenę teatralną, bo nie zostały stworzone z tą myślą (przeskakiwanie z miejsca na miejsce, widzenia, np. widzenie księdza Piotra).