PAN TADEUSZ JAKO EPOPEJA NARODOWA

Epopeja to obszerny utwór epicki, wierszowany, podniosły w formie i nastroju (bohaterski,

legendarny, historyczny, ludowy), także powieść o tematyce historycznej lub narodowej.

Cechy "Pana Tadeusza":

 

• tematyka narodowa;
  
• rozbudowane opisy;
  
• utwór zawiera wszystkie cechy epopei;
  
• kompozycja oparta jest na schemacie kompozycyjnym powieści
  

  wielowątkowość
  

  • wątek miłosny: Zosia i Tadeusz, Telimena i Hrabia;
    
  • watek walki narodowowyzwoleńczej: Jacek Soplica i jego dzieje;
    
  • wątek obyczajowy: spór o zamek, zajazd),
    
  
   
• "epicki" świat przedstawiony, akcja, fabuła;
  

  synkretyzm:
  

  • powieść (kompozycja),
    
  • sielanka (opis życia w Soplicowie),
    
  • komedia (miłość Telimeny i Hrabiego),
    
  • poemat heroikomiczny, (zajazd),
    
  • gawęda (opowiadania Gerwazego i Wojskiego),
    
  • liryka (opisy przyrody),
    
  • baśń (zakończenie: "i ja tam byłem, miód i wino piłem").

Początkowym zamiarem autora było napisanie sielanki opiewającej życie szlacheckie na wsi. Na zmianę koncepcji wpłynęła zarówno tęsknota za krajem, jak i zetknięcie się z cywilizacją i kulturą krajów zachodnioeurpejskich - odmiennymi od znanej mu z Litwy i Rosji. Pobyt na emigracji uswiadomił Mickiewiczowi, że znany mu swiat szlachecki odchodzi w przeszłość bez powrotu. "Pana Tadeusza" mozna traktować jak pogodne pożegnanie z dawną Polską, jej obyczajami i światem pojęć, obyczajów i wartości.

"Pan Tadeusz" odróżnia się od innych utworów romantycznych zwykłą akcją, brakiem fantastyki. Odmienne są także rozmowy - zwykłe, codzienne, bez odkrywczych i głębokich dyskusji filozoficznych.

Z całego utworu przebija miłość do dawnej Polski, jej zalet i wad. Wad które z
perspektywy czasu tracą na znaczeniu, stają się błhe i niedokuczliwe, jedynie śmieszą. Równocześnie widać niezwyciężoną dążność Polaków do odzyskania własnego państwa. Mickiewicz przedstawia historyczny moment przełomu, kiedy to ze zlepku stanów wyłania się nowocześnie pojęty naród polski.

Poemat ma wiele cech powieści, a przede wszystkim fabułę osadzoną w kolorycie
historycznym i lokalnym.